QUMURSQALAR JANGI Bir tup olma uzra kecha Juda katta jang bo‘ldi, Boshlar ketdi necha-necha, Necha oyoq lang bo‘ldi. Hasharotlar urushgani Dahshat ekan, Qaradim. Oxir bitta qumursqani Ushlab olib so‘radim: ; -So‘yla, Nechun bu mojaro? Nimadandir bu nifoq? Qumursqalar ahli aro Zo‘r edi-ku ittifoq? Qumursqavoy dushmanidan Uzib olgan oyoqni - Tuflab, Odam tili bilan Tushuntirdi nifoqni. «Asli bizlar Bir tan, bir jon, Bir uyadan chiqqanmiz. Bir cho‘p topsak, Ko‘rsak bir don, Bir kavakka yiqqanmiz. Shu paytgacha bir saf bo‘lib, Ne ish qilsak teng qildik. Bugun bir ish sabab bo‘lib, Uch guruhga ayrildik. Kecha bir gap topdi bizning Tungi soqchi - tingchimiz. Eshitdig-u hammamizning Barbod bo‘ldi tinchimiz. U tun bo‘yi bedor bo‘lib Ko‘kka qarab yuribdi. Unda sonsiz don sochilib Yotganini ko‘ribdi. Qumursqalar bugun tongda Eshitib bu xabarni, Yo‘lga chiqdik o‘sha onda Kechiktirmay safarni. Ahd qilganga yor deya baxt, Tuproq oshdik, Qum oshdik, Nihoyat, shu katta daraxt Tanasiga tirmashdik. Maqsadimiz shu narvondan Yetmoq edi osmonga... Ammo bir yo‘l Nogihondan Bo‘lindi uch tomonga. Bir saf yo‘lni o‘ngga burdi, Boshqa yo‘lga boqmadi. Bir saf esa chapga yurdi, О‘ng ularga yoqmadi. Men tanladim o‘rta shoxni, Eng to‘g‘ri yo‘l menga shul. Ergashtirib ming hamrohni, Tik osmonga soldim yo‘l. Alhol qanot qoqdi darg‘a, G‘azab bilan bong urdi. O‘ng-u so‘ldan ketganlarga, Qayting, deya buyurdi. So‘ng dedi: «Biz qumursqalar To‘g‘ri yo‘ldan yuramiz. Kim shu yo‘ldan yurmasa gar, Bitta qo‘ymay qiramiz. Burg‘u chaldi bizning podshoh, Jangga kirdik barobar. Shundan daraxt bo‘ldi janggoh, Mozor bo‘ldi sarosar». Diqqatimni tortdi shu payt Qanotli shoh qumursqa. Uchib-qo‘nib, u paydar-pay Chorlar edi urushga. Qarab turdim bir nafas tek, So‘zi qiziq ko‘rindi, Yaqin borsam, Temuchindek Ko‘zi qisiq ko‘rindi. Uzoq-yaqin tarixlarga Meni xayol uchirdi. Ko‘p dahshatni mitti darg‘a Xotiramga tushirdi. Chidolmadim. Chertki solib Yo‘qotdim bu badbaxtni. So‘ng Supurgi, ohak olib Oqlab qo‘ydim daraxtni.